Werk en rechten als je 18 wordt

De korte versie

Op je 18e ben je handelingsbekwaam: je tekent zelf je contract en je bent er zelf aan gebonden. Het wettelijk minimumuurloon voor 18-jarigen is € 7,50 per uur (bron, 26 augustus 2026), en dat is de helft van het volwassen tarief. Er bestaat sinds 2024 geen minimum maandloon meer, alleen een minimum per uur: wat je per maand verdient, hangt dus af van je gewerkte uren.

Het minimumjeugdloon

Dit zijn de brutobedragen per uur zoals Rijksoverheid ze publiceert. Ze gelden sinds 1 juli 2026; het minimumuurloon wijzigt twee keer per jaar, op 1 januari en op 1 juli.

Wat je per maand krijgt, reken je uit door je uurloon te vermenigvuldigen met je gewerkte uren. Dat is geen versimpeling: sinds 2024 bestaan er geen wettelijke minimum maand-, week- en daglonen meer, juist omdat het aantal werkdagen per maand verschilt.

Zet een herinnering op je verjaardag

Op je 19e stijgt je minimumuurloon met een vijfde, en op je 21e nog eens fors. Werkgevers passen dat niet altijd automatisch aan. Controleer je loonstrook in de maand na je verjaardag en vraag ernaar als het bedrag gelijk is gebleven. Loon dat je te weinig hebt gekregen, kun je tot vijf jaar terug opeisen.

Je eerste loonstrook lezen

Een loonstrook is een lijst met afkortingen waarin een paar dingen ertoe doen.

Bruto loon is wat je verdient volgens je contract: uurloon maal uren.

Loonheffing is de belasting en de premies volksverzekeringen die je werkgever meteen inhoudt. Hoeveel dat is, hangt af van je inkomen en van of je de loonheffingskorting laat toepassen. Verdien je weinig, dan houdt de werkgever vaak meer in dan je uiteindelijk verschuldigd bent, en krijg je dat terug via je belastingaangifte. Zie bijbaan en belasting.

Pensioenpremie staat er alleen op als je werkgever een pensioenregeling heeft. Bij veel bijbanen in de horeca en detailhandel is dat zo, via de cao.

Vakantietoeslag is wettelijk minimaal 8% van je brutoloon. Meestal wordt die opgespaard en in mei uitbetaald; sommige werkgevers betalen hem maandelijks mee.

Netto loon is wat er op je rekening komt.

Het verschil tussen bruto en netto is geen truc van je werkgever: het is belasting die hij namens jou afdraagt. Wat er precies bij jou van overblijft, hangt af van je uren, je leeftijd en je loonheffingskorting, en daarom staat er op deze pagina geen rekenvoorbeeld met bedragen: dat zou alleen kloppen voor de persoon voor wie het is uitgerekend.

Vakantiedagen en vakantiegeld

Vakantiedagen. Je hebt wettelijk recht op vier keer je wekelijkse arbeidsduur per jaar. Werk je vijf dagen per week, dan zijn dat twintig dagen; werk je drie dagen, dan twaalf. Veel cao's geven meer. Ook met een oproepcontract bouw je vakantiedagen op.

Vakantiegeld. Minimaal 8% van je brutoloon over het jaar, inclusief overwerk en toeslagen. Ook oproepkrachten hebben er recht op. Het staat als opgebouwd bedrag op je loonstrook.

Je werkgever mag je niet weigeren vakantie op te nemen, maar mag bij zwaarwegend bedrijfsbelang wel bezwaar maken tegen de gekozen periode. Vraag daarom ruim van tevoren aan, dan is dat zelden een probleem.

Je rechten als werknemer

Een contract op papier. Je werkgever moet je arbeidsvoorwaarden schriftelijk vastleggen. Begin niet aan werk zonder dat er iets op papier of in de mail staat over je uurloon, je uren en de duur van het contract.

Pauze. Werk je langer dan 5,5 uur op een dag, dan heb je recht op minimaal 30 minuten pauze, eventueel in twee keer een kwartier. Werk je langer dan 10 uur, dan is dat minimaal 45 minuten. In een cao mag daarvan worden afgeweken, maar nooit tot minder dan één kwartier na 5,5 uur werken. Pauze is meestal onbetaald, maar wel verplicht.

Minimaal drie uur loon per oproep. Word je opgeroepen en ga je werken, dan moet je minstens drie uur loon krijgen, ook als je maar een uur hebt gewerkt. Je werkgever moet je bovendien minimaal vier kalenderdagen van tevoren oproepen; gebeurt dat later, dan mag je weigeren.

Doorbetaling bij ziekte. Word je ziek, dan betaalt je werkgever minimaal 70% van je loon door. Dat geldt ook bij een tijdelijk contract, zolang dat loopt, en bij een oproepcontract vaak ook. Check wat er in je contract of cao staat.

Ontslag. Een tijdelijk contract eindigt vanzelf op de einddatum. Een vast contract kan niet zomaar worden opgezegd: daar is een procedure voor, met een opzegtermijn. Ontslag op staande voet mag alleen bij een dringende reden en moet direct worden gegeven en onderbouwd.

Te weinig loon gekregen? Meld het eerst bij je werkgever, want vaak is het een administratieve fout. Wordt het niet opgelost, dan kun je terecht bij de Nederlandse Arbeidsinspectie via nlarbeidsinspectie.nl. Achterstallig loon kun je tot vijf jaar terug opeisen.

Je nieuwe rechten als volwassene

Stemrecht. Je mag stemmen voor de Tweede Kamer, de provincie, de gemeente en het Europees Parlement. De stempas komt vanzelf op je adres, mits je goed staat ingeschreven. Zie stemrecht.

Zelf contracten tekenen. Huur, abonnementen, verzekeringen, leningen. Zonder toestemming van je ouders, en zonder dat zij het nog kunnen terugdraaien.

Zelf aansprakelijk. Veroorzaak je schade, dan ben jij degene die betaalt. Tot je 18e waren je ouders daarvoor aansprakelijk. Wat een aansprakelijkheidsverzekering daaraan doet, staat in aansprakelijkheidsverzekering op je 18e.

Volwassenenstrafrecht. Vanaf je 18e gelden zwaardere straffen dan onder het jeugdstrafrecht, en weegt een veroordeling mee bij het aanvragen van een Verklaring Omtrent het Gedrag. Voor jongvolwassenen tot 23 jaar kan een rechter in bepaalde gevallen nog jeugdstrafrecht toepassen.

Donorregistratie. Leg je keuze zelf vast op donorregister.nl. Doe je niets, dan sta je geregistreerd als "geen bezwaar". Zie donorregistratie.

Veelgestelde vragen

Wat is het verschil tussen minimumjeugdloon en minimumloon?

Het volle wettelijk minimumuurloon geldt vanaf 21 jaar en is € 14,99 per uur. Ben je jonger, dan krijg je een vast percentage daarvan: op je 18e de helft, op je 19e zestig procent, op je 20e tachtig procent.

Krijg ik betaald als ik jarig ben?

Als je die dag werkt volgens je contract: ja, gewoon je normale loon. Een betaalde vrije verjaardag bestaat wettelijk niet, al kennen sommige cao's er wel een.

Krijg ik vakantiegeld over overwerk?

Ja. De 8% wordt berekend over je hele brutoloon, inclusief overwerk en toeslagen. Op je loonstrook zie je wat er is opgebouwd.

Mag mijn werkgever me op het laatste moment oproepen?

Je moet minimaal vier kalenderdagen van tevoren worden opgeroepen. Gebeurt dat korter van tevoren, dan hoef je niet te komen. Wordt een oproep binnen vier dagen ingetrokken, dan heb je toch recht op loon over die uren.

Wat als ik onder het minimumloon word betaald?

Vraag het eerst na bij je werkgever. Blijft het te laag, dan is dat een overtreding en kun je melding doen bij de Nederlandse Arbeidsinspectie. Achterstallig loon kun je tot vijf jaar terug opeisen.

Eerlijk gezegd: op deze pagina staat geen enkele link die ons geld oplevert. Verandert dat, dan zeggen we het hier en niet alleen in ons affiliate-beleid.

Verder lezen

• Bijbaan en belasting: wat je terugkrijgt, loonheffing en teruggave
• Belastingaangifte doen voor beginners, het stappenplan
• Rechten en plichten als je 18 wordt, wat er juridisch verandert
• Donorregistratie: je keuze vastleggen, via donorregister.nl
• Stemrecht: stemmen vanaf je 18e, hoe het de eerste keer gaat