Studeren: studiefinanciering, basisbeurs en DUO uitgelegd

De korte versie

Studiefinanciering bestaat uit vier losse onderdelen die je apart aanvraagt: de basisbeurs, de aanvullende beurs, het reisproduct en de lening. De eerste drie zijn een prestatiebeurs: haal je binnen tien jaar je diploma, dan worden ze een gift en hoef je niets terug te betalen. De lening is altijd een schuld. Vraag alles aan via DUO met je DigiD, ruim voordat je studie begint.

De bedragen van DUO

Dit zijn de bedragen voor hbo en universiteit voor het tijdvak januari tot en met augustus 2026, zoals DUO ze zelf publiceert.

Voor mbo gelden andere bedragen, die per niveau verschillen. Kijk daarvoor op de bedragenpagina van DUO zelf, want die verandert per tijdvak.

Uitwonend doorgeven doe je alleen als je het bent

DUO controleert of uitwonende studenten ook echt op hun opgegeven adres wonen, onder meer met gegevens uit de basisregistratie personen en met controles ter plaatse. Blijkt het niet te kloppen, dan vordert DUO het verschil terug over de hele periode en komt er een boete bij. Het verschil tussen thuiswonend en uitwonend is groot genoeg om dat een dure fout te maken.

De aanvullende beurs

De aanvullende beurs is bedoeld voor studenten van wie de ouders weinig of niets kunnen bijdragen. Hoeveel je krijgt, hangt af van het inkomen van je ouders, en daar zit een glijdende schaal in: hoe hoger dat inkomen, hoe lager de beurs, tot hij op nul uitkomt. Waar die grenzen precies liggen, verandert per jaar. DUO heeft er een rekenhulp voor waarin je het voor jouw situatie ziet.

Twee dingen die veel mensen niet weten:

• De eerste vijf maanden aanvullende beurs zijn altijd een gift, ook als je je diploma niet haalt. Dat is de enige uitzondering op de prestatiebeurs.
• Weigeren je ouders mee te werken? Dan bestaat er een aparte regeling waarbij DUO hun inkomen buiten beschouwing laat. Je moet dat wel aanvragen en onderbouwen; het gaat niet vanzelf. Vraag ernaar bij DUO.

De beurs komt op jouw rekening, niet op die van je ouders. Wel moet DUO hun inkomen kunnen opvragen bij de Belastingdienst, en daar heb je hun burgerservicenummers voor nodig.

Het studentenreisproduct

Je hebt recht op een reisproduct voor de officiële duur van je opleiding plus één jaar. Je kiest tussen een weekreisrecht en een weekendreisrecht:

• Weekreisrecht: vrij reizen doordeweeks, korting in het weekend. Logisch als je in een andere plaats studeert dan waar je woont.
• Weekendreisrecht: vrij reizen in het weekend, korting doordeweeks. Logisch als je in je eigen stad studeert en in het weekend naar familie of vrienden reist.

Je kunt tussen die twee wisselen, dus kies bij het begin van het jaar wat bij je rooster past en pas het aan als dat verandert.

Het reisproduct hoort bij de prestatiebeurs. Haal je binnen tien jaar je diploma, dan is het een gift. Haal je dat niet, dan moet je de waarde ervan terugbetalen, net als de beurzen. Vergeet het niet stop te zetten als je stopt met studeren: doorlopen kost geld dat je later moet terugbetalen.

Lenen bij DUO

Naast beurs en reisproduct kun je lenen. Voor hbo en universiteit is dat maximaal € 315,17 per maand aan gewone lening, plus € 216,75 per maand collegegeldkrediet als je wettelijk collegegeld betaalt. Krijg je geen of weinig aanvullende beurs, dan kun je dat ontbrekende bedrag extra lenen.

Wat je moet weten voordat je dat doet:

• Rente loopt vanaf het moment dat je opneemt, niet vanaf je afstuderen.
• Terugbetalen begint twee jaar na het eind van je studiefinanciering, en gaat naar draagkracht: verdien je weinig, dan betaal je weinig of niets, maar de schuld blijft staan.
• Een studieschuld telt mee bij een hypotheekaanvraag. Hoe zwaar verschilt per geldverstrekker, maar hij telt.
• Rentepercentages liggen niet vast voor de hele looptijd. Ze worden periodiek opnieuw vastgesteld.

De vuistregel die overeind blijft: leen wat je nodig hebt om te kunnen studeren, niet wat DUO maximaal toestaat. Wat je leent om van te leven is investeren in je opleiding; wat je leent omdat het kan, betaal je later terug met rente. In studieschuld staat wat dat op de lange termijn betekent.

Aanvragen bij DUO, stap voor stap

Wanneer. Ruim voor de start van je opleiding, want de behandeling kost tijd en de eerste uitbetaling valt in de maand waarin je studie begint. Je kunt studiefinanciering al aanvragen voordat je zeker weet dat je toegelaten of geslaagd bent.

1. Zorg dat je DigiD werkt. Aanvragen kost een paar werkdagen, want de activeringscode komt per post. Zie DigiD aanvragen.
2. Log in bij Mijn DUO en vul je opleiding in: instelling, opleiding, voltijd of deeltijd, en het niveau.
3. Kies wat je aanvraagt: basisbeurs, aanvullende beurs, reisproduct, lening. Je hoeft niet alles te nemen en je kunt later bijstellen.
4. Vul je eigen rekeningnummer in. De uitbetaling gaat naar jou.
5. Haal je reisproduct op bij een ophaalautomaat of via de app van je vervoerder. Zonder die stap staat het recht wel geregistreerd maar reis je niet vrij.

Stop je met je studie, geef dat dan meteen door. Studiefinanciering die doorloopt terwijl je niet meer studeert, moet je terugbetalen, en dat merk je vaak pas als het bedrag is opgelopen.

Wat een studiejaar verder kost

Het collegegeld voor voltijdstudenten aan hogeschool of universiteit is wettelijk vastgesteld en overal gelijk: € 2.694,00 per jaar (bron, 26 augustus 2026). Begin je voor het eerst met een studie in het hoger onderwijs, dan heb je één jaar recht op halvering van dat bedrag.

Volg je een voltijd bol-opleiding in het mbo en ben je op 1 augustus 18 jaar of ouder, dan betaal je geen collegegeld maar lesgeld: € 1.511,00 per jaar. Bij een bbl-opleiding heet het cursusgeld en is het lager.

Daarnaast heb je te maken met boeken, materiaal, een laptop en gewoon leven. Die bedragen staan hier niet: ze verschillen per opleiding en per persoon, en er is geen tarief voor. Wat wel helpt is ze één keer op een rij zetten voordat je begint, zodat je weet of je met beurs en bijbaan rondkomt of dat je moet lenen.

Veelgestelde vragen

Mag ik onbeperkt bijverdienen naast mijn studiefinanciering?

Ja. Sinds 2020 is er geen bijverdiengrens meer, en dat geldt ook voor mbo-studenten. Wat je met een bijbaan verdient, telt wel mee voor je zorgtoeslag en voor de belasting.

Wat gebeurt er als ik geen diploma haal?

Basisbeurs, aanvullende beurs en reisproduct zijn een prestatiebeurs. Haal je binnen tien jaar geen diploma, dan worden ze een schuld die je terugbetaalt, met uitzondering van de eerste vijf maanden aanvullende beurs. Een lening is sowieso een schuld.

Krijg ik als mbo-student ook basisbeurs?

Ja, met eigen bedragen per niveau. Het reisproduct geldt vanaf mbo niveau 3. De precieze bedragen staan op de bedragenpagina van DUO en verschillen per tijdvak.

Wat als ik van studie wissel?

Studiefinanciering loopt in de meeste gevallen door, maar je verbruikt wel maanden van je totale recht, en dat recht is eindig. Bij een overstap van mbo naar hbo kun je opnieuw studiefinanciering krijgen; opgebouwde schuld blijft wel staan. Vraag je eigen situatie na bij DUO voordat je overstapt.

Betaalt DUO uit aan mij of aan mijn ouders?

Aan jou, op je eigen rekening. Voor de aanvullende beurs is wel het inkomen van je ouders nodig, maar het geld komt bij jou terecht.

Eerlijk gezegd: op deze pagina staat geen enkele link die ons geld oplevert. Verandert dat, dan zeggen we het hier en niet alleen in ons affiliate-beleid.

Verder lezen

• Studiefinanciering aanvragen, stap voor stap, met DigiD bij DUO
• Studieschuld: wat je later terugbetaalt, rente, draagkracht en hypotheek
• Op kamers gaan, en wanneer je uitwonend mag doorgeven
• Beste bankrekening voor jongeren, waar je beurs op binnenkomt