Iedereen in Nederland die 18 wordt en nog geen keuze heeft ingevuld, krijgt een brief van het Donorregister. Reageer je niet, dan komt er "geen bezwaar tegen orgaandonatie" bij je naam te staan. Dat is een geldige registratie, geen leeg vakje. Daarom is het de moeite waard om zelf te kiezen, wat je ook kiest.
Wat is het Donorregister?
Het Donorregister is de landelijke registratie waarin staat wat er na je overlijden met je organen en weefsels mag gebeuren. Artsen kijken daarin als donatie medisch mogelijk is. Jouw registratie geeft duidelijkheid aan de artsen en, minstens zo belangrijk, aan je nabestaanden: zij hoeven dan niet te raden wat jij gewild zou hebben.
Welke keuzes kun je maken?
Je hebt vier opties:
- Ja, ik wil donor worden. Je organen en weefsels mogen na je overlijden naar een patiënt. Je kunt daarbij aangeven welke organen en weefsels je wel en niet wilt doneren.
- Nee, ik wil geen donor worden. Er gaat niets naar een patiënt.
- Mijn partner of familie beslist. De keuze ligt na je overlijden bij je nabestaanden. Alleen familieleden van 18 jaar of ouder mogen beslissen.
- Ik wijs iemand aan die beslist. Je noemt één persoon bij naam die na je overlijden kiest. Bespreek dat vooraf met diegene, en zorg dat zijn of haar gegevens kloppen in het register.
Wat gebeurt er als je geen keuze maakt?
Sinds de Donorwet op 1 juli 2020 inging, geldt: vul je zelf niets in, dan komt "geen bezwaar tegen orgaandonatie" bij je naam te staan. Je krijgt eerst een brief en daarna een herinnering. Reageer je op geen van beide, dan blijft die registratie staan en mogen je organen na je overlijden gedoneerd worden. Je nabestaanden krijgen dan wel de vraag voorgelegd, maar het uitgangspunt is toestemming.
Hoe leg je je keuze vast?
- Online via donorregister.nl. Inloggen met je DigiD en je keuze invullen. Dat duurt een paar minuten en het is gratis.
- Met het antwoordformulier. Bij de brief die je rond je 18e krijgt zit een formulier dat je kunt terugsturen.
- Telefonisch. Het Donorregister is op werkdagen van 8.30 tot 17.00 uur bereikbaar op 0900 821 21 66, tegen gewone belkosten.
Welke organen en weefsels kunnen gedoneerd worden?
Bij orgaandonatie gaat het om zes organen:
- Hart, bij ernstig hartfalen
- Longen, bij ernstige longziekten
- Lever, bij leverfalen
- Nieren, de langste wachtlijst van allemaal
- Alvleesklier, onder meer bij diabetes type 1
- Dunne darm, bij ernstige darmziekten
Daarnaast kunnen weefsels gedoneerd worden. Die worden anders bewaard en gebruikt dan organen:
- Huid, onder meer voor mensen met ernstige brandwonden
- Botweefsel
- Oogweefsel, waaronder het hoornvlies, waardoor iemand weer kan zien
- Hartkleppen
- Bloedvaten
- Zenuwweefsel
Waarom het uitmaakt dat je kiest
In Nederland staan gemiddeld meer dan 1.400 mensen op een wachtlijst voor een donororgaan. Er is een aparte wachtlijst per orgaan, en die voor een nier is de langste. Of jouw organen bruikbaar zijn, wordt pas na je overlijden beoordeeld en hangt af van je medische situatie op dat moment, niet van je leeftijd, je leefstijl of je geloof. Kiezen is daarom geen medische afweging maar een persoonlijke, en dat is precies waarom niemand anders hem voor je kan maken.
Veel voorkomende misverstanden
- "Mijn lichaam wordt verminkt." Onjuist. Donatie gebeurt als een gewone operatie, met respect, en daarna wordt je lichaam aan je nabestaanden teruggegeven voor de uitvaart.
- "Ouderen kunnen geen donor zijn." Onjuist. Er is geen leeftijdsgrens; artsen beoordelen per orgaan of het bruikbaar is.
- "Ik moet eerst officieel dood zijn." Klopt. Donatie gebeurt pas nadat het overlijden is vastgesteld.
- "Ziekenhuizen doen minder hun best als je donor bent." Onjuist. Artsen behandelen elke patiënt maximaal. Pas als vaststaat dat iemand is overleden, wordt het register geraadpleegd.
- "Mijn geloof verbiedt het." Vrijwel alle grote religies in Nederland laten orgaandonatie toe. Twijfel je, bespreek het dan met iemand binnen je eigen gemeenschap.
Veelgestelde vragen
Ben ik verplicht om me te registreren?
Nee. Maar als je niets invult, staat er automatisch "geen bezwaar tegen orgaandonatie". Dat is een keuze die het systeem voor je maakt. Zelf iets invullen is de enige manier om zeker te weten dat er staat wat jij wilt.
Kan ik mijn keuze later wijzigen?
Altijd, en gratis. Log in op donorregister.nl met je DigiD en pas je keuze aan, of stuur een nieuw formulier op. De meest recente registratie telt.
Heeft donorregistratie invloed op mijn medische behandeling?
Nee. Artsen doen altijd alles om je leven te redden. Het Donorregister wordt pas geraadpleegd als vaststaat dat iemand is overleden. Je registratie speelt daarvoor geen enkele rol.
Kan ik donor zijn als ik een ziekte heb?
In veel gevallen wel. Of een orgaan of weefsel bruikbaar is, beoordelen artsen pas na het overlijden. Bijna iedereen kan zich registreren, ook met een chronische aandoening.
Weten mijn ouders wat ik heb gekozen?
Je registratie is persoonlijk en wordt niet aan je ouders doorgegeven. Toch is het verstandig om het te bespreken: nabestaanden krijgen op het moment zelf de vraag voorgelegd, en het scheelt hun veel als ze weten wat jij wilde.
Mogen mijn ouders mijn keuze overschrijven?
Nee. Vanaf je 18e is jouw registratie leidend en kunnen je ouders die niet wijzigen. Alleen als jij hebt vastgelegd dat je partner, familie of een aangewezen persoon beslist, ligt de keuze bij hen.
Wat gebeurt er precies na mijn overlijden?
Als donatie medisch mogelijk is, raadpleegt de arts het Donorregister. Staat er toestemming, dan worden de organen die geschikt zijn uitgenomen en naar patiënten op de wachtlijst gebracht. Dat gebeurt in een operatiekamer, waarna je lichaam wordt teruggegeven aan je nabestaanden voor de uitvaart.
Verder lezen
- Rechten en plichten als je 18 wordt, wat er nog meer verandert
- DigiD aanvragen, nodig om je keuze online vast te leggen
- De 18-worden checklist, om af te vinken wat je geregeld hebt