Inhoud9 onderdelen
In het kort
- Een kiezerspas is een officieel document waarmee je buiten je eigen gemeente kunt stemmen.
- Bij het aanvragen van een kiezerspas lever je jouw originele stempas in.
- Je vraagt de pas aan bij je eigen gemeente, schriftelijk of persoonlijk aan de balie.
- Bij verlies krijg je geen nieuwe kiezerspas en kun je helaas niet meer stemmen.
Mag je op de dag van de verkiezingen je stem uitbrengen in je studentenstad, ook als je daar nog niet staat ingeschreven? Ja, dat kan. Zodra je 18 bent, mag je naar de stembus en bepaal je mee wie er in de politiek de beslissingen neemt. Meestal doe je dit in je eigen woonplaats, maar soms komt de locatie van je eigen gemeentehuis op een doordeweekse dag gewoon niet goed uit. Voor die situaties is er de kiezerspas, een verklaring waarmee je in een andere gemeente kunt stemmen dan waar je staat ingeschreven.
Wat is het precies?
Een kiezerspas is een officieel document dat je de vrijheid geeft om in een andere stad te stemmen voor een specifieke verkiezing. Als je 18 wordt, sta je geregistreerd bij de gemeente waar je woont. Die gemeente stuurt je voor een stembusgang automatisch een standaard stempas. Maar in de praktijk ben je op de verkiezingsdag misschien wel ver van huis voor een tentamen, een stage of werk.
Het is zonde als je jouw stemrecht dan niet kunt gebruiken. Met dit document los je dat praktische probleem op. Het bewijst aan de medewerkers van een stembureau in een andere stad dat jij stemgerechtigd bent, zodat je daar zonder problemen het stemhokje in mag.
Het verschil tussen een stempas, kiezerspas en volmacht
Het is handig om de verschillende documenten goed uit elkaar te houden. Een kiezerspas is echt iets anders dan een stempas; een stempas is namelijk alleen geldig in je eigen gemeente. Je kunt daarmee absoluut niet zomaar bij een stembureau in een andere stad naar binnen lopen; je wordt dan bij de deur teruggestuurd.
Zet je jouw standaard stempas om in een kiezerspas, dan mag je wél buiten je eigen woonplaats stemmen. Let op: je kunt ze niet allebei bezitten. Bij de aanvraag van een kiezerspas wordt je stempas direct ingenomen. Vanaf dat moment is de nieuwe pas je enige toegangsbewijs.
Daarnaast is er nog de volmacht. Jongeren halen deze termen vaak door elkaar. Waar een volmacht een heel andere procedure behelst, ga je met een kiezerspas altijd gewoon zelf naar een stembureau in een andere stad. Je vraagt de kiezerspas vooraf aan bij de gemeente waar je staat ingeschreven, zodat je zelf de controle houdt over je stem.
Bij welke verkiezingen mag je hem gebruiken?
Waar je precies naartoe mag, hangt af van het soort verkiezing. Nederland is opgedeeld in verschillende bestuurslagen, en de regels voor het uitbrengen van je stem sluiten daar strak op aan.
- Landelijke en Europese verkiezingen: Met een kiezerspas kun je bij Tweede Kamerverkiezingen, Europese Parlementsverkiezingen of landelijke referenda in elk stembureau binnen Nederland stemmen. Omdat deze verkiezingen over het hele land gaan, kun je gerust vanuit Groningen besluiten om in Maastricht te stemmen.
- Provinciale Statenverkiezingen: Voor Provinciale Statenverkiezingen is een kiezerspas geldig in een willekeurig stembureau binnen de provincie. Woon je in Noord-Brabant, dan mag je overal in Noord-Brabant stemmen, maar je kunt niet de grens oversteken om in Gelderland je stem uit te brengen.
- Waterschapsverkiezingen: Voor waterschapsverkiezingen is een kiezerspas geldig in alle stembureaus binnen het gehele waterschap. Dit werkt vergelijkbaar, maar dan binnen de regionale grenzen van jouw specifieke waterschap.
Hoe regel je de aanvraag?
Je vraagt een kiezerspas aan bij de gemeente waar je staat ingeschreven. Je kunt de aanvraag schriftelijk doen, maar let dan wel op de tijd: een schriftelijke aanvraag voor een kiezerspas moet uiterlijk vijf dagen voor de verkiezing door de burgemeester zijn ontvangen.
Ga je voor een mondelinge aanvraag persoonlijk naar de balie van het gemeentehuis, dan heb je iets langer de tijd. Een mondelinge aanvraag voor een kiezerspas kan uiterlijk op de dag voor de stemming om 12.00 uur persoonlijk bij de gemeente worden gedaan. Na dit tijdstip sluiten de systemen en zit je vast aan je eigen gemeente.
Wat als je de kiezerspas kwijtraakt?
Zodra je het document in handen hebt, ben je er zelf verantwoordelijk voor. Een kiezerspas kan bij verlies niet worden vervangen; je kunt dan helaas niet stemmen. Dit klinkt misschien streng, maar het is een keiharde regel om stembusfraude te voorkomen. Als de gemeente zomaar een nieuwe zou printen, zijn er in theorie twee geldige passen op jouw naam in omloop.
Dit betekent in de praktijk dat je echt je stemrecht verliest als je het papier kwijt bent. Je oude stempas was bij de aanvraag al ingenomen, en een nieuwe krijg je niet. Bewaar het document dus op een veilige plek, bijvoorbeeld direct bij je identiteitsbewijs.
Stappenplan
Stap 1: Bepaal voor welke verkiezing je gaat stemmen
Kijk goed naar de verkiezing die op de planning staat. Gaat het om de Tweede Kamer, dan kun je in heel Nederland terecht. Is het voor de provincie of het waterschap, controleer dan vooraf of jouw gewenste stemlocatie daadwerkelijk binnen de juiste regionale grenzen valt.
Stap 2: Log in met je DigiD op de website van je gemeente
Ga naar de website van de gemeente waar je staat ingeschreven en zoek op 'kiezerspas'. Houd je DigiD bij de hand om veilig in te loggen en doorloop de stappen op het scherm.
Stap 3: Houd de deadline van vijf dagen in de gaten
Kies je voor een schriftelijke aanvraag, zorg dan dat je op tijd bent. Een schriftelijke aanvraag voor een kiezerspas moet uiterlijk vijf dagen voor de verkiezing door de burgemeester zijn ontvangen.
Stap 4: Ga bij tijdnood uiterlijk de dag voor de verkiezing naar de balie
Ben je de online of schriftelijke deadline vergeten? Dan kun je een mondelinge aanvraag doen. Dit kan uiterlijk op de dag voor de stemming om 12.00 uur persoonlijk bij de gemeente worden gedaan.
Stap 5: Neem je ID-kaart en pas mee naar het stembureau
Zodra je de nieuwe kiezerspas per post hebt ontvangen of aan de balie hebt gekregen, ben je helemaal klaar.
Veelgestelde vragen
Mag ik met een kiezerspas voor de waterschappen overal in Nederland stemmen?
Nee, dat mag niet. Voor waterschapsverkiezingen is een kiezerspas uitsluitend geldig in alle stembureaus binnen het gehele waterschap. Je bent dus gebonden aan de grenzen van jouw eigen waterschap en kunt niet in een ander deel van Nederland stemmen.
Tot wanneer kan ik de aanvraag online of per post indienen?
Een schriftelijke aanvraag voor een kiezerspas moet uiterlijk vijf dagen voor de verkiezing door de burgemeester zijn ontvangen. Kies je voor de post, zorg er dan voor dat je de brief ruim voor deze deadline verstuurt om vertragingen op te vangen.
Kan ik op de verkiezingsdag zelf nog een kiezerspas regelen?
Nee, op de dag van de verkiezingen ben je helaas te laat. Een mondelinge aanvraag voor een kiezerspas kan uiterlijk op de dag voor de stemming om 12.00 uur persoonlijk bij de gemeente worden gedaan. Na dit tijdstip is het niet meer mogelijk om een pas aan te vragen.
Verder lezen
- Is stemmen verplicht in Nederland? Alles over jouw rechten en keuzes
- DigiD Nieuwe Aanvragen: Hoe Regel Je Dat Vanaf Je 14e?
- Is Back Market betrouwbaar? Alles over garantie, reviews en retouren
