In het kort
- Het verplichte eigen risico is € 385,00 per jaar: dat betaal je zelf voordat je verzekeraar zorg uit het basispakket vergoedt.
- Voor de huisarts, verloskundige zorg, kraamzorg en wijkverpleging betaal je nooit eigen risico.
- Een vrijwillig eigen risico verlaagt je premie en verhoogt het bedrag dat je bij pech zelf moet ophoesten.
- Eigen risico is een drempel per jaar. Een eigen bijdrage is iets anders: die betaal je per keer, ook als je eigen risico al op is.
Je wordt 18 en opeens gaat het over premie, eigen risico en eigen bijdrage. Hieronder staat wat elk daarvan betekent, wanneer je betaalt en wanneer niet, en welke keuze je beter niet maakt zolang je geen buffer hebt.
Wat het eigen risico is
Het eigen risico is het eerste deel van je zorgkosten in een kalenderjaar dat je zelf betaalt. Pas als je daarboven uitkomt, vergoedt je verzekeraar de rest. Zie het als een drempel, niet als een boete: je betaalt hem alleen als je zorg gebruikt.
Het bestaat om twee redenen. De premie blijft er lager door, omdat verzekeraars minder uitkeren. En het is bedoeld om mensen te laten nadenken voordat ze dure zorg gebruiken, al is dat effect voor jongeren met weinig geld ook precies het risico: uitstellen van zorg die je wel nodig hebt is geen besparing.
De basisregels
Het bedrag is € 385,00 per jaar en de overheid stelt dat elk jaar vast. Iedereen van 18 jaar en ouder betaalt hetzelfde bedrag.
Het geldt per kalenderjaar. Van 1 januari tot en met 31 december. Wat je in een jaar niet opmaakt, vervalt; op 1 januari staat de teller weer op nul. Dat betekent ook dat een behandeling die over de jaarwisseling loopt, in twee jaren eigen risico kan kosten.
Alleen voor de basisverzekering. Voor zorg uit een aanvullende verzekering, zoals fysiotherapie of de tandarts, geldt geen eigen risico.
Vanaf 18 jaar. Onder de 18 is er geen eigen risico en betaal je geen premie. Vanaf de eerste maand na je 18e verjaardag geldt allebei wel, en moet je je eigen zorgverzekering geregeld hebben.
Zo werkt het in de praktijk
Je gaat naar de huisarts: dat kost je niets aan eigen risico. De huisarts stuurt je door voor bloedonderzoek en schrijft medicijnen voor: die twee rekeningen gaan wél van je eigen risico af. Je verzekeraar betaalt de zorgverlener, telt op wat er onder jouw eigen risico valt, en stuurt jou daarvoor een rekening.
Zolang je het bedrag van € 385,00 per jaar nog niet vol hebt, betaal je die rekeningen dus zelf. Is de drempel eenmaal bereikt, dan wordt de rest van dat jaar vergoed. In de app of de online omgeving van je verzekeraar zie je precies hoeveel er nog openstaat.
Kun je zo'n rekening niet in één keer betalen, bel dan je verzekeraar en vraag om een betalingsregeling. Vrijwel alle verzekeraars bieden die aan, en meestal kun je het zelfs online regelen. Doe dat vóór de betaaltermijn verloopt: een onbetaalde rekening wordt uiteindelijk een incassotraject en dan komen er kosten bovenop.
Wanneer je géén eigen risico betaalt
- De huisarts en de huisartsenpost. Consulten zijn vrijgesteld, ook 's avonds en in het weekend.
- Verloskundige zorg en kraamzorg.
- Wijkverpleging.
- Ketenzorg bij bepaalde chronische ziekten, zoals diabetes type 2, COPD en verhoogd risico op hart- en vaatziekten.
- Zorg voor kinderen onder de 18.
Let op de grens: het consult bij de huisarts is gratis, maar wat de huisarts vervolgens aanvraagt niet. Bloedonderzoek, medicijnen van de apotheek en een verwijzing naar het ziekenhuis vallen wel onder je eigen risico. Dat is voor veel mensen de onaangename verrassing, en het is geen fout van de huisarts.
Vrijwillig eigen risico: bijna nooit iets voor jou
Je kunt je eigen risico vrijwillig verhogen, in stappen van honderd euro, tot maximaal € 500,00 per jaar extra. Kies je het maximum, dan kun je in een jaar tot € 885,00 per jaar (bron, 26 augustus 2026) aan zorgkosten zelf kwijt zijn.
In ruil krijg je korting op je maandpremie. Hoeveel korting, verschilt per verzekeraar en per jaar, en daarom staat dat bedrag hier niet: het is geen tarief maar een aanbieding.
De afweging is simpeler dan hij lijkt. De korting krijg je zeker, verspreid over twaalf maanden. Het risico loop je in één keer, op een moment dat je het niet ziet aankomen. Eén gebroken pols, één keer een nacht in het ziekenhuis, en het verschil tussen het verplichte en het maximale eigen risico is groter dan de korting van een heel jaar.
Doe het daarom alleen als allebei deze dingen waar zijn: je verwacht geen zorg nodig te hebben, en je hebt het volledige extra bedrag als spaargeld klaarstaan. Kun je dat bedrag niet missen, kies dan het verplichte eigen risico en niets erbovenop.
Eigen risico en eigen bijdrage zijn niet hetzelfde
Dit verwarren mensen vaak, en het scheelt geld om het uit elkaar te houden.
Eigen risico is de jaarlijkse drempel van € 385,00 per jaar voor bijna alle zorg uit de basisverzekering. Is die drempel bereikt, dan wordt de rest dat jaar vergoed.
Eigen bijdrage is een vast bedrag of een percentage dat je betaalt voor bepaalde zorg, medicijnen of hulpmiddelen. De overheid bepaalt waarvoor dat geldt, bijvoorbeeld bij hoortoestellen, een kunstgebit of sommige medicijnen. Een eigen bijdrage betaal je altijd, ook als je eigen risico dat jaar al op is.
Bij een hulpmiddel met een wettelijke eigen bijdrage kun je dus twee keer betalen: eerst de eigen bijdrage, en daarnaast het deel dat nog van je eigen risico afgaat. Vraag vooraf aan je zorgverlener welke van de twee er speelt, of allebei.
Eigen risico bij andere verzekeringen
Het woord komt ook buiten de zorg voor, en betekent daar hetzelfde: het eerste deel van de schade betaal je zelf.
- Autoverzekering: bij WA meestal geen eigen risico, bij casco vrijwel altijd wel. Hoe hoger je het zet, hoe lager de premie.
- Inboedelverzekering: vaak een vast bedrag per schadegeval.
- Reisverzekering: vaak een eigen risico voor bagage of medische kosten in het buitenland.
Het verschil met de zorgverzekering: daar is het bedrag wettelijk vastgesteld en overal gelijk, bij schadeverzekeringen bepaalt de verzekeraar het en staat het in de polisvoorwaarden.
Veelgestelde vragen
Telt het eigen risico per behandeling of per jaar?
Per kalenderjaar. Het is één drempel van € 385,00 per jaar voor alle zorg uit de basisverzekering bij elkaar, of je die nu in één keer opmaakt of met tien kleine rekeningen.
Wat als ik het eigen risico niet in één keer kan betalen?
Bel je verzekeraar en vraag om een betalingsregeling. Vrijwel alle verzekeraars bieden er een, vaak in drie, zes of twaalf termijnen. Doe dat op tijd, want een openstaande rekening die naar een incassobureau gaat, wordt duurder. Lukt het daarmee ook niet, vraag dan bij je gemeente naar bijzondere bijstand voor zorgkosten; die regeling bestaat en wordt weinig gebruikt.
Kan ik mijn eigen risico halverwege het jaar aanpassen?
Nee. De hoogte van je vrijwillige eigen risico kies je bij het afsluiten of bij het overstappen, en die geldt voor het hele kalenderjaar. Wijzigen kan pas per 1 januari.
Ik heb behandelingen in december en in januari. Hoe zit dat?
Dan tel je twee keer. Het eigen risico loopt per kalenderjaar, dus de zorg in december gaat van dat jaar af en de zorg in januari begint opnieuw bij nul. Bij een behandeling die je kunt plannen, is dat een reden om hem niet over de jaarwisseling heen te laten lopen.
Hoe weet ik hoeveel eigen risico ik al heb gebruikt?
In de app of het online account van je zorgverzekeraar. Daar staat welke zorgkosten er zijn gedeclareerd en welk deel met je eigen risico is verrekend.
Geldt het eigen risico ook voor mijn aanvullende verzekering?
Nee. Voor vergoedingen uit een aanvullende verzekering betaal je geen eigen risico. Wel geldt daar vaak een maximum per jaar en soms een eigen bijdrage.
Ik word halverwege het jaar 18. Betaal ik dan het hele bedrag?
Je verzekeringsplicht begint op de eerste dag van de maand na je verjaardag, niet op 1 januari. Vraag je verzekeraar welk bedrag aan eigen risico voor dat eerste, kortere jaar voor jou geldt en laat het op je polisblad nakijken: ga er niet vanuit dat het automatisch het volle jaarbedrag is.
Verder lezen
- Zorgverzekering kiezen op je 18e, de hoofdgids
- Zorgtoeslag aanvragen, stap voor stap met DigiD
- Aansprakelijkheidsverzekering: nodig op je 18e?, wat een AVP wel en niet dekt
Woon je in Amsterdam? Lees ook over zorgverzekering via de gemeente Amsterdam.