In het kort
- De regels voor het terugbetalen van je studieschuld (15 of 35 jaar) hangen af van wanneer je begon met studeren.
- Je maandelijkse aflossing is gebaseerd op je inkomen, niet alleen op de hoogte van je schuld.
- Een studieschuld verlaagt het bedrag dat je maximaal kunt lenen voor een hypotheek aanzienlijk.
- Je studieschuld staat niet geregistreerd bij het BKR, maar je bent wel verplicht deze te melden bij een hypotheekaanvraag.
Een studie volgen is een investering in je toekomst, maar voor veel studenten betekent het ook de start van een studieschuld. Dat klinkt misschien spannend, maar geen paniek. Een studieschuld bij de Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO) werkt anders dan een normale lening. In deze complete gids leggen we je stap voor stap uit hoe het zit met opbouwen, aflossen, rente en de invloed op je hypotheek. Zo weet je precies waar je aan toe bent.
Wat is een studieschuld en hoe bouw je die op?
Simpel gezegd is een studieschuld een lening van de overheid, via DUO, om je studie en levensonderhoud te kunnen betalen. Het is een veelvoorkomende en geaccepteerde manier om je studietijd te financieren. Maar hoe kom je er precies aan?
Hoe ontstaat een studieschuld?
Je studieschuld is meestal een optelsom van verschillende onderdelen. Je bouwt schuld op als je gebruikmaakt van:
- Lening: Dit is het bedrag dat je maandelijks leent om van te leven. Vroeger heette dit de basislening. Je bepaalt zelf hoeveel je leent, tot een maximaal bedrag.
- Collegegeldkrediet: Dit is een aparte lening specifiek bedoeld om je collegegeld te betalen. Het bedrag wordt rechtstreeks aan je onderwijsinstelling overgemaakt.
- Aanvullende beurs (die een lening wordt): Als je ouders een lager inkomen hebben, kom je mogelijk in aanmerking voor een aanvullende beurs. Dit is een gift, op voorwaarde dat je binnen 10 jaar je diploma haalt. Lukt dat niet, dan wordt de beurs omgezet in een lening en telt het mee voor je totale studieschuld.
Is een studieschuld een ‘goede’ schuld?
In de financiële wereld wordt een studieschuld vaak een ‘gunstige’ of ‘sociale’ lening genoemd. Dat komt door de voorwaarden, die een stuk soepeler zijn dan bij een bank. Denk aan een relatief lage rente, een lange aflostermijn en het feit dat je maandbedrag wordt berekend op basis van wat je verdient. Toch blijft het een serieuze financiële verplichting. Het is geleend geld dat je, inclusief rente, moet terugbetalen.
Hoe check je de actuele stand van je schuld?
Wil je weten hoe hoog je studieschuld op dit moment is? Je kunt de actuele stand altijd en overal inzien door in te loggen op de website van DUO. Ga naar ‘Mijn DUO’ om een gedetailleerd overzicht van je lening en opgebouwde schuld te vinden.
Terugbetalen van je studieschuld: de regels stap voor stap
Na je studie komt er een moment dat je moet beginnen met terugbetalen. DUO heeft hiervoor duidelijke regels opgesteld, die we hier stap voor stap voor je uitleggen.
De aanloopfase: even ademhalen na je studie
Direct na het afronden of stopzetten van je studie hoef je niet meteen te beginnen met aflossen. Er is eerst een ‘aanloopfase’ van twee jaar. Deze periode is bedoeld om je de tijd te geven een baan te vinden en financieel op eigen benen te staan. Je mag in deze fase al wel vrijwillig beginnen met aflossen, maar het hoeft niet. Let op: de rente over je schuld loopt in deze twee jaar wel gewoon door. Je schuld wordt dus iets hoger.
De start van de aflosfase
De verplichte aflosfase start altijd op 1 januari van het jaar dat volgt op je twee jaar durende aanloopfase. Een voorbeeld: als je in augustus 2026 afstudeert, duurt je aanloopfase tot en met augustus 2028. Je begint dan met aflossen op 1 januari 2029.
Twee systemen: val jij onder de 15 of 35 jaar?
Er zijn twee verschillende sets met terugbetalingsregels. Welke voor jou gelden, hangt af van wanneer je voor het eerst studiefinanciering hebt ontvangen. De scheidingslijn ligt op 1 september 2015.
- Regels SF15 (oude stelsel): Viel je nog onder de basisbeurs en ben je vóór 1 september 2015 begonnen met studeren? Dan los je je schuld in maximaal 15 jaar af. Je maandbedrag is een vast percentage van je totale schuld.
- Regels SF35 (nieuwe stelsel): Ben je op of na 1 september 2015 begonnen onder het leenstelsel? Dan heb je 35 jaar de tijd om je schuld af te lossen. Je maandbedrag wordt berekend op basis van je inkomen.
In ‘Mijn DUO’ kun je precies zien onder welke regels jij valt.
Hoe berekent DUO je maandbedrag?
Vooral bij het nieuwe stelsel (SF35) wordt er gekeken naar je ‘draagkracht’. Dit is een term voor wat je volgens DUO redelijkerwijs per maand kunt missen om je lening af te lossen. DUO kijkt hiervoor naar je inkomen van twee jaar geleden. Van dit inkomen wordt een bedrag afgetrokken dat je nodig hebt voor je levensonderhoud (het ‘draagkrachtvrije bedrag’). Wat daarboven overblijft, wordt gebruikt om je maandbedrag te bepalen. Heb je een partner met wie je fiscaal partner bent? Dan telt zijn of haar inkomen ook mee voor de berekening van de gezamenlijke draagkracht.
Wat als je (bijna) niks verdient?
Geen zorgen als je inkomen laag is, bijvoorbeeld omdat je net begint op de arbeidsmarkt, werkloos bent of parttime werkt. Als je inkomen onder een bepaalde grens ligt, wordt je maandbedrag verlaagd of zelfs op nul gezet. Je hoeft dan tijdelijk niets te betalen, maar je aflosfase van 35 jaar loopt wel gewoon door. Je kunt zo’n aanpassing van het maandbedrag zelf aanvragen bij DUO.
De aflosvrije periode: je betaling pauzeren
Kom je financieel krap te zitten? Dan kun je het terugbetalen tijdelijk pauzeren door een ‘aflosvrije periode’ aan te vragen. Dit wordt ook wel het inzetten van ‘jokerjaren’ genoemd. Je mag de betaling in totaal voor maximaal 60 maanden (5 jaar) stilleggen. Je kunt deze maanden in één keer opnemen of verspreid over je aflosfase. Houd er wel rekening mee dat de rente over je studieschuld tijdens deze pauze gewoon doorloopt, waardoor je totale schuld hoger wordt.
Rente op je studieschuld: wat kost lenen écht?
Een veelgehoord misverstand is dat lenen bij DUO gratis is. Dat is niet zo. Hoewel de rente jarenlang extreem laag of zelfs 0% was, betaal je tegenwoordig weer rente over je studieschuld. Lenen kost dus geld.
Hoe wordt de rente bepaald?
De rente die DUO rekent, is gekoppeld aan de rente op Nederlandse staatsobligaties met een looptijd van 5 jaar. Simpel gezegd is het gebaseerd op de rente die de Nederlandse staat zelf betaalt om geld te lenen. De overheid maakt hiermee dus geen winst. Het rentepercentage wordt elk jaar in de herfst vastgesteld voor het komende jaar.
Jouw rente staat 5 jaar vast
Het rentepercentage kan jaarlijks veranderen, maar voor jou persoonlijk wordt de rente steeds voor een periode van 5 jaar vastgezet. Dit geeft je duidelijkheid. Het percentage dat geldt op 1 januari van het jaar waarin jouw aflosfase begint, wordt voor de eerste 5 jaar jouw rentepercentage. Na die 5 jaar wordt het opnieuw vastgesteld voor de volgende 5 jaar, gebaseerd op de dan geldende rente.
De actuele rentepercentages in 2026
DUO maakte op 10 oktober 2025 de percentages voor 2026 bekend:
- SF35, het stelsel waar vrijwel alle huidige studenten onder vallen: 2,33%, gedaald van 2,57%.
- SF15, voor wie vóór 2015 begon en voor een deel van de mbo-studenten: 2,29%, gestegen van 2,21%.
DUO maakt de percentages elk jaar in oktober bekend en je hoort in november wat het voor jou betekent. Je rente ligt bovendien voor een periode vast; welke periode, staat in Mijn DUO. Kijk daar of op duo.nl wat er op dit moment voor jou geldt, want deze percentages veranderen jaarlijks.
Wat rente met je schuld doet
De rente loopt vanaf het moment dat je geld opneemt, dus ook tijdens je studie en tijdens de aanloopfase van twee jaar. Je schuld groeit in die periode, ook als je niets doet.
Tijdens de aflosfase bestaat je maandbedrag uit twee delen: een deel dat de rente dekt en een deel dat je schuld verlaagt. Bij een lage maandlast en een lange looptijd gaat er in de eerste jaren verhoudingsgewijs veel naar rente. Over 35 jaar betaal je daardoor duidelijk meer terug dan je hebt geleend.
Wil je weten wat dat voor jouw bedrag is, gebruik dan de rekenhulp van DUO met je eigen schuld en je eigen rentepercentage. Op deze pagina staat bewust geen rekenvoorbeeld met een verzonnen schuld: het antwoord hangt volledig af van je eigen bedrag, je stelsel en je inkomen.
Studieschuld en je hypotheek: dit is de impact
Als je een huis wilt kopen, heeft je studieschuld invloed op hoeveel je maximaal kunt lenen. Banken en andere hypotheekverstrekkers zijn verplicht om hier rekening mee te houden.
Hoe kijken banken naar je studieschuld?
Een studieschuld verlaagt je maximale hypotheek. Een geldverstrekker kijkt naar je vaste lasten om te bepalen wat je maandelijks aan wonen kunt besteden, en je aflossing bij DUO is zo'n vaste last.
Hoe zwaar die last meetelt, hangt af van je stelsel en van de rekenregels die op dat moment gelden. Een schuld onder het oude stelsel weegt zwaarder dan dezelfde schuld onder het nieuwe, omdat je hem in vijftien in plaats van vijfendertig jaar aflost. De precieze rekenmethode is de afgelopen jaren gewijzigd, en daarom staat er hier geen percentage en geen rekenvoorbeeld: een getal dat vandaag klopt, kan bij jouw hypotheekaanvraag over tien jaar allang vervangen zijn.
Wat je wel kunt doen als het zover is: vraag bij DUO een overzicht van je actuele restschuld op en neem dat mee naar je hypotheekgesprek. Dan rekent de adviseur met je werkelijke situatie in plaats van met een aanname.
Je studieschuld verzwijgen? Geen goed idee.
Omdat een studieschuld niet bij het BKR staat, kun je in de verleiding komen om deze niet te melden bij je hypotheekaanvraag. Doe dit niet. Je bent wettelijk verplicht om al je financiële verplichtingen te melden. Als je je studieschuld verzwijgt en later in de problemen komt met betalen, kan de bank de hypotheek opeisen. Bovendien vervalt je recht op de Nationale Hypotheek Garantie (NHG) als je onjuiste informatie hebt verstrekt.
Extra aflossen voor een hogere hypotheek
Wil je de impact op je hypotheek verkleinen? Dan kun je overwegen om een deel van je studieschuld extra af te lossen. Elke euro die je extra aflost, verlaagt je maandlast en verhoogt daarmee je leencapaciteit. Als je dit doet, vraag dan een bevestiging van de aflossing aan bij DUO. Dit bewijs heb je nodig voor de hypotheekverstrekker.
Staat een studieschuld geregistreerd bij het BKR?
Dit is een vraag die veel (oud-)studenten bezighoudt. Het antwoord is duidelijk en eenvoudig: nee, een studieschuld bij DUO wordt niet geregistreerd bij het Bureau Krediet Registratie (BKR).
Waarom staat deze schuld niet bij het BKR?
De overheid ziet een studielening als een investering in de kenniseconomie en niet als een commerciële lening. De sociale terugbetaalvoorwaarden, zoals de koppeling aan je inkomen en de kwijtschelding aan het einde van de looptijd, maken het een ander type schuld dan een persoonlijke lening of creditcardschuld. Daarom is er politiek besloten om deze lening buiten het BKR-systeem te houden.
Betekent dit dat de schuld onzichtbaar is?
Nee, absoluut niet. Hoewel de schuld niet in het BKR-register staat, ben je wel verplicht om deze zelf te melden bij het aangaan van grote financiële verplichtingen, zoals een hypotheek. De schuld bestaat wel degelijk en financiële instellingen zullen er altijd naar vragen.
Checklist: Alles op een rij over jouw studieschuld
Zie je door de bomen het bos niet meer? Gebruik deze checklist om de belangrijkste zaken voor jezelf op een rij te zetten.
- Weet onder welke regels je valt. Check in ‘Mijn DUO’ of voor jou de aflostermijn van 15 of 35 jaar geldt. Dit is cruciaal voor je hypotheek en maandbedrag.
- Ken je schuld en rente. Log regelmatig in bij DUO om de actuele hoogte van je schuld en je rentepercentage te controleren.
- Noteer je startdatum. Weet wanneer je aanloopfase eindigt en de verplichte aflosfase begint (altijd op 1 januari).
- Wees eerlijk bij een hypotheekaanvraag. Meld je studieschuld altijd. Verzwijgen kan grote problemen opleveren.
- Houd DUO op de hoogte. Verandert je inkomen drastisch of ga je samenwonen? Geef dit door aan DUO. Mogelijk kan je maandbedrag aangepast worden.
Disclaimer
Deze informatie is met grote zorgvuldigheid samengesteld op basis van de regels en percentages die gelden op 6 juli 2026. Het is bedoeld als algemene uitleg en is geen persoonlijk financieel advies. De regels, bedragen en rentepercentages kunnen in de toekomst veranderen. Controleer voor de meest actuele en gedetailleerde informatie altijd de officiële website van DUO. Raadpleeg een erkend financieel adviseur voor advies dat is afgestemd op jouw persoonlijke situatie.
Veelgestelde vragen
Wat gebeurt er met mijn studieschuld als ik naar het buitenland verhuis?
Ook als je in het buitenland gaat wonen of werken, moet je je studieschuld gewoon blijven aflossen. Je bent verplicht om je nieuwe adres en contactgegevens door te geven aan DUO. Zij kunnen de maandbedragen ook in het buitenland incasseren. Als je inkomen verandert door je verhuizing, kun je DUO vragen om je maandbedrag opnieuw te berekenen.
Kan ik mijn studieschuld sneller of in één keer aflossen?
Ja, dat kan altijd en zonder boete. Via ‘Mijn DUO’ kun je op elk moment een extra aflossing doen of zelfs het hele resterende bedrag in één keer terugbetalen. Extra aflossen verlaagt je maandbedrag niet direct, maar verkort de totale looptijd van je lening, waardoor je uiteindelijk minder rente betaalt.
Wordt een studieschuld kwijtgescholden na de aflosfase of bij overlijden?
Ja. Als je na de volledige aflosfase (15 of 35 jaar) nog een restschuld hebt, wordt dit bedrag kwijtgescholden door de overheid. Je hoeft dit dan niet meer terug te betalen. Mocht je komen te overlijden, dan wordt je studieschuld ook volledig kwijtgescholden en gaat deze niet over op je erfgenamen of partner.
Heeft de studieschuld van mijn partner invloed op mijn aflossing?
Als jullie fiscale partners zijn, kijkt DUO naar jullie gezamenlijke inkomen om de draagkracht te bepalen. Dit kan invloed hebben op de hoogte van jouw maandbedrag. Je partner wordt echter nooit wettelijk verantwoordelijk voor jouw studieschuld, en jij niet voor die van je partner. Ieder blijft verantwoordelijk voor zijn of haar eigen lening.
Verder lezen
- Studeren: studiefinanciering, basisbeurs en DUO, de pillar-gids
- Studiefinanciering aanvragen bij DUO, stap voor stap
- Sparen als student, minder lenen door meer over te houden