Eerste auto kopen op je 18e: de checklist die je meeneemt

De aanschafprijs is het kleinste deel van wat een auto je kost. Wat je maandelijks kwijt bent aan verzekering, motorrijtuigenbelasting, brandstof en onderhoud loopt over een jaar makkelijk op tot meer dan de auto zelf, zeker bij een oudere auto en bij een bestuurder zonder schadevrije jaren. Reken die posten daarom uit vóór je kijkt, niet erna. Op deze pagina staan geen richtprijzen voor auto's: die verschillen per model, per bouwjaar en per verkoper, en er is geen instantie die er een tarief voor publiceert.

Eerst rekenen, dan kijken

Vraag deze vier bedragen op voordat je gaat kijken. Ze duren samen een half uur en ze bepalen of je de auto kunt houden.

1. De verzekeringspremie. Vraag bij twee of drie verzekeraars een offerte op met het kenteken, jouw leeftijd en jouw postcode. Zonder schadevrije jaren is dit voor een 18-jarige vaak de grootste maandpost.
2. De motorrijtuigenbelasting. Die hangt af van gewicht, brandstof en provincie. De Belastingdienst heeft er een rekenhulp voor waar je het kenteken in kunt vullen.
3. De verwachte brandstofkosten. Verbruik maal de kilometers die je echt rijdt, tegen de prijs bij de pomp waar jij tankt.
4. Parkeren. In een stad kan een parkeervergunning per jaar meer kosten dan het onderhoud. Kijk het tarief van je gemeente na.

Daar komen dan nog onderhoud, banden en de APK bij, en die zijn niet vooraf te voorspellen. Bij een auto van tien jaar of ouder is dat geen kleine post: reken erop dat er iets stukgaat, en houd daar geld voor achter de hand.

Welke auto past bij een eerste auto

Zonder merken en prijzen te noemen, want die veranderen: dit zijn de eigenschappen die een eerste auto goedkoop in het gebruik maken.

• Klein en gangbaar. Van veelverkochte modellen zijn onderdelen ruim beschikbaar en dus goedkoper.
• Een kleine motor. Scheelt zowel in brandstof als in verzekeringspremie.
• Benzine bij korte ritten. Diesels zijn gebouwd voor lange afstanden; bij veel korte stadsritten geven ze eerder problemen met het roetfilter.
• Niet te oud. Bij auto's boven de twaalf jaar wordt de APK een gok en zijn versleten onderdelen eerder regel dan uitzondering.
• Geen sportieve uitvoering. Die zijn duurder te verzekeren, en bij jonge bestuurders geldt dat dubbel.

Wat er verder toe doet, kun je zelf opzoeken per model: het onderhoudsinterval, de bekende gebreken en of er een distributieriem in zit die op termijn vervangen moet worden. Dat laatste is een reparatie die de waarde van een goedkope auto kan benaderen.

Checklist voordat je koopt

Neem iemand mee die verstand van auto's heeft. Kun je niemand vinden, laat de auto dan keuren; dat kost geld en het is goedkoper dan de reparatie die je anders erft.

Buitenkant

• Roest aan de onderkant, de wielkasten en de dorpels?
• Kleurverschil of golvend plaatwerk, dat op een reparatie na schade wijst?
• Banden: minimaal 1,6 mm profiel, dat is de wettelijke ondergrens, en gelijkmatig gesleten?
• Sterren of scheuren in de ruit, vooral in het zicht van de bestuurder?

Motorruimte

• Olie op niveau en niet zwart als teer?
• Koelvloeistof op niveau, geen witte aanslag op de vuldop?
• Accu niet aan het eind van zijn leven, kijk naar de datumsticker?
• Verse olievlekken op de grond onder de auto?

Binnen

• Werken alle lampen, ook de mistlampen en het derde remlicht?
• Doen airco en verwarming het allebei?
• Ramen open en dicht, sloten en centrale vergrendeling?
• Gordels: rollen ze soepel op en blokkeren ze bij een ruk?
• Slijtage die niet bij de kilometerstand past, zoals een doorgesleten pedaalrubber bij 60.000 km?

Tijdens de proefrit

• Vreemde geluiden bij optrekken, sturen of remmen?
• Trekt de auto naar links of rechts bij remmen?
• Rijdt hij rechtuit zonder dat je moet corrigeren?
• Schakelt de bak soepel, ook naar de één en de achteruit?
• Blauwe of zwarte rook bij optrekken?
• Blijven er waarschuwingslampjes branden nadat de motor draait?

Rijd minstens twintig minuten, en niet alleen door de wijk: neem ook een stuk snelweg mee.

Papieren

• Kentekencard aanwezig en op naam van de verkoper?
• APK nog ruim geldig, en klopt de laatste keuringsdatum?
• Onderhoudshistorie met facturen, liefst van de laatste jaren?
• Openstaande verplichtingen, zoals een lopende financiering op de auto?

Doe dit altijd

Vraag het gratis voertuigrapport op bij de RDW. Daar staat de tellerstandhistorie in, of het voertuig als schadevoertuig geregistreerd heeft gestaan, en wat de laatste APK-uitkomst was. Een kilometerstand die tussen twee registraties omlaag is gegaan, is een reden om weg te lopen en niet om over te onderhandelen.

Bij het onderhandelen

Vragen die iets opleveren:

• Waarom verkoop je hem?
• Wat is er de laatste twee jaar aan gedaan, en heb je daar bonnen van?
• Is er ooit schade geweest, en is die door de verzekering afgehandeld?
• Mag ik hem laten keuren voordat we het eens worden?

Zegt een verkoper nee op die laatste vraag, dan weet je genoeg.

Over de prijs: vergelijk met vergelijkbare advertenties voordat je een bod doet, en wees bereid om weg te lopen. Dat laatste is de enige onderhandelingspositie die je echt hebt. Verkopers die je onder tijdsdruk zetten met een andere koper die morgen komt, doen dat vaker omdat het werkt dan omdat het waar is.

Vier valkuilen

Verborgen schade. "Nooit schade gehad" is makkelijk gezegd. Het voertuigrapport van de RDW zegt of de auto als schadevoertuig bekend staat.

Onbekend onderhoud. "Ik deed het zelf" kan kloppen en kan alles betekenen. Zonder facturen weet je niet of de distributieriem ooit is vervangen.

Een handelaar die zich voordoet als particulier. Dat scheelt jou garantie: bij een bedrijf heb je consumentenrechten, bij een particulier veel minder. Let op verkopers die niets van de auto weten, meerdere auto's te koop hebben staan, of alleen buiten willen afspreken.

Betalen zonder papieren. Betaal per bank, zodat er een spoor is. Regel de overschrijving op naam meteen, want vanaf dat moment ben jij verantwoordelijk voor verzekering en belasting, en tot dat moment de verkoper.

Voor je tekent

1. Verzekering rond. De auto moet verzekerd zijn vanaf het moment dat hij op jouw naam staat. Rijden zonder WA-verzekering levert een boete op en aansprakelijkheid voor alle schade.
2. Vrijwaringsbewijs. De verkoper krijgt dit van jou bij de overschrijving. Zonder dat papier blijft hij verantwoordelijk, dus hij zal er zelf ook om vragen.
3. Betaalbewijs. Een overboeking is je bewijs van betaling en van wat er is afgesproken.
4. Tenaamstelling. Dat kan online bij de RDW met DigiD, of aan de balie van een kentekenloket. Wat het kost, staat op de site van de RDW; wij noemen hier geen bedrag omdat de tarieven jaarlijks wijzigen.

Veelgestelde vragen

Mag ik een auto kopen zonder rijbewijs?

Kopen en op je naam zetten mag. Rijden niet. Let wel op de polisvoorwaarden van de verzekering: veel verzekeraars willen weten wie de auto normaal bestuurt, en een onjuiste opgave kan bij schade problemen geven.

Wat als de auto snel na de koop kapotgaat?

Koop je van een particulier, dan is het in de regel jouw risico, tenzij je kunt aantonen dat de verkoper een gebrek kende en verzweeg. Koop je van een bedrijf, dan heb je consumentenrechten en vaak garantie. Dat verschil is precies waarom een auto bij een garage duurder is.

Kan ik een auto op afbetaling kopen?

Het kan, en het is zelden verstandig als je net 18 bent. Je betaalt rente over een ding dat elk jaar minder waard wordt, en de lening staat geregistreerd bij het BKR, wat later meetelt bij een hypotheek. In schulden voorkomen als jongere staat waar dat op uitdraait.

Hoeveel kilometers is veel?

Er is geen wettelijk antwoord. Een gangbare vuistregel is ongeveer 15.000 km per bouwjaar, maar onderhoud zegt meer dan de stand: een goed onderhouden auto met 200.000 km is een betere koop dan een verwaarloosde met 90.000. Kijk in het voertuigrapport of de tellerstand logisch is opgelopen.

Mag ik de APK zelf doen?

Nee, dat mag alleen een erkend APK-station. De keuringsprijs is vrij en verschilt per bedrijf, dus vraag hem vooraf. Het RDW-tarief voor de afmelding zit er meestal bij in.

Verder lezen

• Rijbewijs halen en eerste auto, de hoofdgids over kosten en tarieven
• Autoverzekering 18 jaar vergelijken, waar je premie vandaan komt
• 2toDrive: rijbewijs halen vanaf 17, een jaar eerder beginnen

Heb je hier net mee te maken? Lees ook over aangifte doen na schade aan je auto.