In het kort
- Vanaf je 18e verjaardag ben je volwassen en mag je zelf huurcontracten afsluiten.
- Je bent verplicht een eigen zorgverzekering te hebben, maar je kunt hiervoor zorgtoeslag aanvragen tot €129 per maand.
- Vanaf 21 jaar heb je recht op volledige huurtoeslag, en voor jongeren onder de 21 gelden speciale regels vanaf een huur van €498,20.
- Naast de huur betaal je voor vaste lasten zoals gas, water en stroom, en heb je een inboedel- en aansprakelijkheidsverzekering nodig.
Zoek je informatie over begeleid of aangepast wonen met zorg? Lees dan onze pagina over beschermd en begeleid wonen. Dit artikel richt zich op jongeren die voor het eerst op kamers of op zichzelf gaan.
De groepschat ontploft zodra de datum bekend wordt: je krijgt de sleutel van je eerste eigen plek. Zelfstandig wonen is een flinke stap, waarbij je ineens te maken krijgt met huurcontracten, verzekeringen en vaste lasten. Het klinkt als veel administratie, maar als je eenmaal weet hoe het werkt, valt het mee. In dit artikel lees je stap voor stap wat je moet regelen en betalen als je op jezelf gaat.
De eerste stap: een kamer of woning vinden
Voordat je überhaupt over contracten nadenkt, moet je eerst een plek zien te bemachtigen. Dat is vaak de grootste horde. Schrijf je zo vroeg mogelijk in bij de lokale woningbouwvereniging of studentenhuisvesting; de wachttijden lopen vaak op tot meerdere jaren. Zoek je een kamer in een studentenhuis? Dan krijg je te maken met hospiteren. Je gaat dan langs op een kijkavond waar de huidige bewoners beslissen of jij hun nieuwe huisgenoot wordt. Zorg dat je opvalt, maar blijf vooral jezelf.
Je bent 18: officieel volwassen en zelf aan het roer
Voor de wet ben je vanaf je achttiende verjaardag officieel volwassen, bevestigt het Nederlands Jeugdinstituut. Dit betekent in de praktijk dat je nu helemaal zelfstandig een huis of kamer mag huren. Tot je achttiende moesten je ouders of voogd meetekenen voor grote beslissingen, maar die regel vervalt. Je mag vanaf nu zonder hun toestemming rechtsgeldige contracten afsluiten. Denk daarbij niet alleen aan het huurcontract voor je nieuwe kamer of appartement, maar ook aan een energiecontract of een internetabonnement op jouw naam. Je hebt de touwtjes zelf in handen, en bent daarmee ook direct zelf verantwoordelijk voor de afspraken die je maakt en de handtekeningen die je zet.
Huurcontracten en de regels rondom borg
Zorg altijd dat afspraken over je woonruimte schriftelijk worden vastgelegd. Zo weet je precies wat de afspraken zijn over de huurprijs, de duur van het contract, de opzegtermijn en jouw verantwoordelijkheden als huurder. Ga niet akkoord met alleen een mondelinge afspraak; papier geeft je zekerheid als er later onenigheid ontstaat over bijvoorbeeld onderhoud of het opzeggen van de huur.
Wanneer je het contract tekent, vraagt de verhuurder vrijwel altijd om een borg. Dit is een bedrag dat je vooraf betaalt als een soort garantie, meestal gelijk aan één maand huur. Deze borg krijg je terug als je de woning aan het einde van je huurperiode in goede staat achterlaat en je geen betaalachterstand hebt. Let op: een verhuurder mag niet zomaar elk bedrag vragen. Bij contracten die vanaf 1 juli 2023 zijn gesloten, is wettelijk bepaald dat de verhuurder maximaal twee maanden kale huur als borg mag inhouden. De kale huur is het bedrag dat je puur voor de ruimte betaalt, dus zonder servicekosten of gas, water en licht.
Wat kost zelfstandig wonen? De vaste lasten op een rij
Naast de huur zelf, krijg je te maken met andere maandelijkse kosten. Uit onderzoek van het Nibud in 2021 bleek dat studenten gemiddeld €426 per maand betalen aan huur. Dit bedrag is vaak inclusief gas, water, elektriciteit en internet.
Huur je een woning of kamer exclusief? Dan komen de kosten voor energie en water daar nog bovenop. Zet deze vaste lasten voor jezelf op een rij voordat je een contract tekent:
- Gas en licht: Voor één persoon liggen de kosten voor gas en licht rond de €150 tot €300 per maand.
- Water: De kosten voor water liggen bij normaal gebruik voor één persoon op ongeveer €15 tot €30 per maand.
Rekenvoorbeeld: je maandelijkse begroting
Om je een idee te geven, is hier een fictieve mini-begroting voor een 18-jarige die een eigen studio huurt. Let op: de exacte bedragen hangen af van jouw persoonlijke situatie.
- Uitgaven: Kale huur (€520) + Gas, water en licht (€160) + Zorgverzekering (€145) + Inboedel- en aansprakelijkheidsverzekering (€10) = €835 aan vaste lasten per maand.
- Tegemoetkomingen: Zorgtoeslag (€129) + Huurtoeslag (bijvoorbeeld €20, omdat de huur net boven de grens voor 18-jarigen uitkomt) = €149 per maand.
- Onder de streep: Je betaalt netto €686 per maand aan vaste woon- en zorglasten (€835 min €149). Dit bedrag moet je dus dekken met je studiefinanciering, je bijbaan of een bijdrage van je ouders. Vergeet niet dat je boodschappen, je telefoonabonnement en leuke dingen doen hier nog bij komen.
Huurtoeslag: meer mogelijkheden voor jongeren
Als je zelfstandig woont, kun je in veel gevallen huurtoeslag aanvragen bij de Belastingdienst om de maandelijkse kosten te drukken. Vanaf je 21e heb je al recht op de volledige huurtoeslag; voorheen lag die grens op 23 jaar.
Ben je jonger dan 21? Ook dan zijn er mogelijkheden. Je kunt huurtoeslag aanvragen zodra je huur hoger is dan €498,20. De toeslag geldt dan specifiek voor het huurdeel tot dat bedrag.
Daarnaast is de voormalige maximale huurgrens vervallen, waardoor je nu ook toeslag krijgt bij een hogere huur. De berekening stopt wel bij een maximum van €932,93, of €498,20 als je onder de 21 bent. Dit geeft je net wat meer ademruimte als je een duurdere woning huurt. Er is één harde regel om rekening mee te houden: servicekosten tellen niet meer mee voor de berekening. De overheid kijkt hiervoor uitsluitend nog naar de kale huurprijs.
Zorgverzekering afsluiten en zorgtoeslag aanvragen
Zodra je 18 bent, ben je wettelijk verplicht om een eigen zorgverzekering te hebben. Tot je achttiende verjaardag stond je gratis bij je ouders op de polis, maar nu moet je zelf een verzekering kiezen en de maandelijkse premie betalen. Dit is in 5 minuten geregeld, maar het is wel een vaste last die er maandelijks bij komt.
Omdat je deze premie nu zelf betaalt, kun je zorgtoeslag aanvragen. Dit is een bijdrage van de overheid om de zorgverzekering betaalbaar te houden. De maximale zorgtoeslag bedraagt €129 per maand. Om deze toeslag te krijgen, toetst de Belastingdienst je financiële situatie:
- Je jaarinkomen als alleenstaande mag niet hoger zijn dan €40.857.
- Je vermogen (zoals het geld op je spaarrekening) mag de grens van €146.011 niet overschrijden.
Verzekeringen die je echt nodig hebt in je eigen huis
Naast de verplichte zorgverzekering raadt het Nibud nog twee andere verzekeringen aan die onmisbaar zijn als je op jezelf woont. Ze zijn niet wettelijk verplicht, maar besparen je een hoop financiële ellende als er onverwachts iets misgaat.
Ten eerste is een inboedelverzekering verstandig. Zelfs als je denkt dat je niet veel waardevolle spullen hebt, loopt de totale waarde van je inboedel snel op.
Daarnaast sluit je het best een aansprakelijkheidsverzekering af. Stoot je per ongeluk een dure vaas om of veroorzaak je waterschade in het pand? Dan zorgt deze verzekering ervoor dat je dat bedrag niet zelf hoeft op te hoesten.
Veelgestelde vragen
Krijg ik mijn borg altijd terug als ik mijn huurcontract opzeg?
Je krijgt de borg terug als je de woning aan het einde van de huurperiode in goede staat achterlaat en er geen sprake is van een betaalachterstand. Als je schade hebt veroorzaakt of nog huur moet betalen, mag de verhuurder dit bedrag inhouden op de borg.
Tellen servicekosten nog mee voor de berekening van huurtoeslag?
Nee, servicekosten tellen niet meer mee. De Belastingdienst kijkt voor de berekening van de huurtoeslag uitsluitend nog naar de kale huurprijs van de woning.
Wat is de maximale borg die een verhuurder aan mij mag vragen?
Voor huurcontracten die vanaf 1 juli 2023 zijn gesloten, geldt een wettelijk maximum. Een verhuurder mag maximaal twee maanden kale huur als borg aan je vragen.
Verder lezen
- Op kamers gaan: huurtoeslag, je contract en wat je vooraf moet regelen
- Op kamers gaan: het complete stappenplan